زمان تقریبی مطالعه: 2 دقیقه
 

مفهوم مخالف





مفهوم مخالف، انتفای سنخ حکم از موضوع مقید با انتفای قید، به دلالت التزامی است.


۱ - تعریف



بخشی از مدلول جمله که از سخنان گوینده فهمیده می‌شود، و متکلم آن را به زبان نمی‌آورد، مفهوم نام دارد. مفهوم به موافق و مفهوم مخالف تقسیم می‌شود.
مفهوم مخالف، دلالت التزامی ( لزوم بین به معنای اخص ) منطوق کلام است بر انتفای طبیعی حکم از موضوع مقید، هنگامی که قید موضوع منتفی باشد، مانند: «اگر آب کر باشد چیزی او را نجس نمی‌کند»، که مفهوم مخالف آن این است که: «اگر آب کر نباشد و با شیء نجس برخورد کند نجس می‌شود».

۱.۱ - تفاوت مفهوم موافق با مفهوم مخالف


تفاوت مفهوم موافق با مفهوم مخالف این است که در مفهوم موافق، سنخ حکمی که برای مفهوم ثابت می‌شود با سنخ حکم منطوق از نظر نفی و اثبات یکسان است، اما در مفهوم مخالف، سنخ حکم در مفهوم با سنخ حکم منطوق از نظر نفی و اثبات یکی نیست.

۱.۲ - انواع مفهوم مخالف


از آن جا که قیدهای متفاوتی در کلام عقلا برای موضوع متصور است، مفهوم مخالف هم به حسب آنها به انواعی تقسیم می‌شود، که برخی از آنها به این قرار است:
۱. مفهوم حصر و استثناء ؛ ۲. مفهوم زمان ؛ ۳. مفهوم شرط ؛ ۴. مفهوم عدد ؛ ۵. مفهوم غایت ؛ ۶. مفهوم لقب ؛ ۷. مفهوم مکان ؛ ۸. مفهوم وصف .
[۳] شرح اصول فقه، محمدی، علی، ج۱، ص۲۲۸.
[۴] الوجیز فی اصول الفقه، زحیلی، وهبه، ص۱۷۱.
[۵] اصول فقه، رشاد، محمد، ص۱۳۴.
[۶] مقدمه عمومی علم حقوق، جعفری لنگرودی، محمد جعفر، ص۲۵۵.
[۱۰] تحریر المعالم، مشکینی، علی، ص۸۹.
[۱۱] المعجم الاصولی، حیدر، محمد صنقور علی، ص (۸۸۵-۸۸۴).


۲ - پانویس


 
۱. اصول الفقه، مظفر، محمد رضا، ج۱، ص۱۱۴.    
۲. اصول الفقه، مظفر، محمد رضا، ج۱، ص۱۴۸ و ۱۴۹.    
۳. شرح اصول فقه، محمدی، علی، ج۱، ص۲۲۸.
۴. الوجیز فی اصول الفقه، زحیلی، وهبه، ص۱۷۱.
۵. اصول فقه، رشاد، محمد، ص۱۳۴.
۶. مقدمه عمومی علم حقوق، جعفری لنگرودی، محمد جعفر، ص۲۵۵.
۷. انوار الاصول، مکارم شیرازی، ناصر، ج۲، ص۱۵۱.    
۸. الاصول العامة للفقه المقارن، طباطبایی حکیم، محمد تقی، ص۳۱۷.    
۹. اجود التقریرات، نائینی، محمد حسین، ج۱، ص۴۹۸.    
۱۰. تحریر المعالم، مشکینی، علی، ص۸۹.
۱۱. المعجم الاصولی، حیدر، محمد صنقور علی، ص (۸۸۵-۸۸۴).


۳ - منبع



فرهنگ‌نامه اصول فقه، تدوین توسط مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، ص۷۶۸، برگرفته از مقاله «مفهوم مخالف».    

رده‌های این صفحه : مفاهیم




آخرین نظرات
کلیه حقوق این تارنما متعلق به فرا دانشنامه ویکی بین است.